Εnglish
Κυπριακή ΔημοκρατίαΝομική Υπηρεσία της Κυπριακής ΔημοκρατίαςΝομική Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας
Κυπριακή ΔημοκρατίαΝομική Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας
Αναζήτηση: Αναζήτηση


Κυπριακό Πρόβλημα

English




ΕκτύπωσηΕκτύπωση





Η Κύπρος, εξαιτίας της στρατηγικής της θέσης, ήταν σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας της στην κατοχή των πιο ισχυρών αποικιακών λαών της Ανατολικής Μεσογείου. Η Βρετανία αποτέλεσε την τελευταία κατοχική δύναμη της Κύπρου, διαδεχόμενη το 1878 την Οθωμανική Αυτοκρατορία, η οποία κατείχε την Κύπρο από το 1571, οπόταν είχε διαδεχθεί τους Ενετούς και Φράγκους.

Οι Κύπριοι, Έλληνες και Τούρκοι, έζησαν για αιώνες ειρηνικά μαζί σε μικτά χωριά και πόλεις, καθώς και στους χώρους εργασίας.

Μέχρι το 1960 το κυπριακό πρόβλημα ήταν ουσιαστικά θέμα αυτοδιάθεσης, αίτημα το οποίο αρνείτο να ικανοποιήσει η αποικιακή δύναμη. Έγινε δε πιο έντονα γνωστό στο διεθνή χώρο ως κυπριακό πρόβλημα αμέσως μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συνακόλουθα της παγκόσμιας απαίτησης των λαών για αυτοδιάθεση και της κρίσης του αποικιακού συστήματος που ακολούθησε.

Το 1955, όταν όλες οι απαιτήσεις για αυτοδιάθεση αγνοήθηκαν, οι Ελληνοκύπριοι άρχισαν στρατιωτικό αγώνα για την αποτίναξη του αποικιακού ζυγού. Στη διάρκεια του απελευθερωτικού αυτού αγώνα και με την παρότρυνση της Βρετανικής Κυβέρνησης, ο τουρκοκυπριακός πληθυσμός της Κύπρου αντέδρασε στα αιτήματα των Ελληνοκυπρίων, με αποτέλεσμα να ξεσπάσουν το 1958 διακοινοτικές συγκρούσεις, οι οποίες οδήγησαν τελικά σε μια περιορισμένη ανεξαρτησία, οι βάσεις της οποίας στηρίζονταν στις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου που συνήφθησαν μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας και Αγγλίας.

Από την ανεξαρτησία της Κύπρου και την εφαρμογή του Συντάγματος του 1960 μέχρι και τις διακοινοτικές συγκρούσεις του 1963, το κυπριακό πρόβλημα ήταν στη βάση του ζήτημα πολιτειακό, εφαρμογής δηλαδή και ερμηνείας των χωριστικών προνοιών του Συντάγματος και της πολιτειακής συνύπαρξης δύο εθνικών κοινοτήτων σε μια ενιαία κρατική οντότητα, η οποία στηριζόταν στην ύπαρξη δύο χωριστών κοινοτήτων, της Ελληνοκυπριακής και της Τουρκοκυπριακής.

Για την απάμβλυνση των διαχωριστικών τάσεων του Συντάγματος του 1960 υποβλήθηκαν από τον τότε Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας προτάσεις προς την τουρκοκυπριακή πλευρά για τροποποίηση του Συντάγματος, με σκοπό την άρση των δυσκολιών που προέκυπταν από τη διαχωριστική του δομή, ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή λειτουργία και ανάπτυξη του κράτους. Η Τουρκοκυπριακή πλευρά απέρριψε τις προτάσεις αυτές και λίγες μέρες αργότερα, το Δεκέμβριο του 1963, ακολούθησαν νέες διακοινοτικές συγκρούσεις, οι οποίες οδήγησαν στην αποχώρηση των Τουρκοκυπρίων από τα κρατικά όργανα και τον εγκλεισμό μεγάλου αριθμού Τουρκοκύπριων πολιτών σε θύλακες, θέτοντας έτσι σε εφαρμογή το σχέδιο της Τουρκίας για πλήρη διαχωρισμό μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Από τότε, και μέχρι το 1974, παρά τις κατά καιρούς στρατιωτικές κρίσεις, το κυπριακό πρόβλημα αποτέλεσε μια συνεχή άγονη προσπάθεια για εξεύρεση μιας κοινά αποδεκτής πολιτειακής δομής, η οποία θα επέτρεπε στις δύο κοινότητες να συμβιώσουν ειρηνικά, χωρίς τα διαχωριστικά στοιχεία που προβλέπονταν στο Σύνταγμα του 1960 και που ουσιαστικά αποτέλεσαν την αιτία της κατάρρευσής του.

Στις 15 Ιουλίου 1974 η στρατιωτική Χούντα που κυβερνούσε την Ελλάδα διενήργησε πραξικόπημα κατά της δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης της Κύπρου και υπό το πρόσχημα αυτό η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο πέντε ημέρες αργότερα. Κατά την εισβολή της στην Κύπρο, που έγινε σε δυο φάσεις, η Τουρκία κατέλαβε το 37% περίπου του κυρίαρχου εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, εκτοπίζοντας περισσότερους από 160.000 Ελληνοκυπρίους, οι οποίοι ακόμα στερούνται το δικαίωμα επιστροφής στα σπίτια και τις περιουσίες τους. Οι συνέπειες από την παράνομη αυτή επιδρομή ήταν καταστροφικές και ακόμα και σήμερα είναι αισθητές στον κυπριακό λαό, παρά το γεγονός ότι η Κύπρος είναι από την 1η Μαΐου 2004 κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Συνακόλουθα της παράνομης τουρκικής επιδρομής υπήρξε μαζική παραβίαση του συνόλου των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, πράγμα το οποίο διαπίστωσε και με απόφασή του το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης όταν, στις 10 Μαΐου 2001, έκρινε την Τουρκία ένοχη για 14 παραβιάσεις της Ευρωπαϊκής αυτής Σύμβασης.

Από τον Ιούλιο - Αύγουστο του 1974, το κυπριακό είναι ένα σύνθετο διεθνές πρόβλημα παραβίασης της διεθνούς νομιμότητας και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Ειδικότερα, αποτελεί πρόβλημα:

(α) εισβολής (επιδρομής) της Τουρκίας και κατοχής εδάφους της Κύπρου, κράτους μέλους των Ηνωμένων Εθνών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

(β) μαζικής, συστηματικής παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων,

(γ) παράνομης μονομερούς ανακήρυξης «ανεξάρτητου» τουρκοκυπριακού κράτους («Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου») στη γεωγραφική περιοχή του νησιού που κατέχεται παράνομα από τα τουρκικά στρατεύματα.

Η τουρκική εισβολή και η έκτοτε κατοχή του 37% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, σε συνδυασμό με την παράνομη μονομερή ανακήρυξη «ανεξαρτησίας» της αποσχιστικής οντότητας (υποτελούς στην Τουρκία διοίκησης, όπως χαρακτηρίζεται στις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων), προκάλεσε την πλήρη διάσπαση, το φυσικό χωρισμό και την αποξένωση των δύο κοινοτήτων, της Ελληνοκυπριακής (80% περίπου του πληθυσμού) και της Τουρκοκυπριακής (18% περίπου του πληθυσμού), και πληθώρα άλλων προβλημάτων (εδαφικό, ασφάλεια, εκτοπισμένοι, αγνοούμενοι, περιουσιακό, εγκλωβισμένοι, δημογραφική αλλοίωση και πολιτιστική καταστροφή).

Γι΄ αυτό το κυπριακό πρόβλημα επικεντρώνεται σήμερα στους τρόπους επανένωσης του νησιού και της πολιτειακής συμβίωσης των δύο κοινοτήτων, στο πλαίσιο της διασφάλισης της ενιαίας κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας, της αποκατάστασης και του σεβασμού των δικαιωμάτων όλων των πολιτών στο πλαίσιο μιας λειτουργικής και βιώσιμης, συμφωνημένης λύσης.

Η τουρκική εισβολή και η συνεχιζόμενη κατοχή καταδικάσθηκαν διεθνώς από σωρεία ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών, τα οποία καλούν τις δύο κοινότητες να διαπραγματευτούν μια συμφωνημένη και συνολική λύση του προβλήματος. Επί δεκαετίες, οι υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών μακροχρόνιες προσπάθειες για το σκοπό αυτό προσέκρουαν στην τουρκική αδιαλλαξία.









© 2018 Κυπριακή Δημοκρατία, Νομική Υπηρεσία