
Αστικό Δίκαιο (Droit civil, civil law) ονομάζεται ο κλάδος του Δικαίου, τμήμα του ιδιωτικού δικαίου, ο οποίος ρυθμίζει τις διαφορές μεταξύ ιδιωτών («πολιτών», «αστών») και ανάγεται στο ρωμαϊκό δίκαιο.
Το Αστικό Δίκαιο αποτελεί τον πυρήνα του ιδιωτικού δικαίου και ουσιαστικά οι δικοί του δεοντολογικοί κανόνες αποτελούν την πηγή ρύθμισης των κάθε μορφής κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων. Η πολυμορφία των ιδιωτικών σχέσεων που ενδιαφέρουν το δίκαιο έχει ως αποτέλεσμα την κατάτμηση του Αστικού Δικαίου σε επιμέρους τομείς με σχετική αυτοτέλεια, που καλούνται να ρυθμίσουν ειδικότερα συγκεκριμένες εκφάνσεις των κοινωνικών σχέσεων. Το Αστικό Δίκαιο υποδιαιρείται, σε γενικές γραμμές, σε:-
1. γενικές αρχές, που περιέχουν τους γενικούς κανόνες και ορισμούς για όλες τις αστικές έννομες σχέσεις ανεξάρτητα από την ειδικότερη κατηγορία στην οποία ανήκουν,
2. ενοχικό δίκαιo, που περιλαμβάνει τους κανόνες που ρυθμίζουν τις ενοχικές σχέσεις, δηλαδή τις σχέσεις μεταξύ δύο προσώπων από τα οποία το ένα δικαιούται να αξιώσει από το άλλο μια πράξη ή παράλειψη,
3. εμπράγματο δίκαιο, που χαράσσει τα πλαίσια των κανόνων οι οποίοι ρυθμίζουν τις σχέσεις των ανθρώπων προς τα πράγματα,
4. οικογενειακό δίκαιο, το σύνολο δηλαδή των κανόνων που ρυθμίζουν τις οικογενειακές έννομες σχέσεις, και
5. κληρονομικό δίκαιο, που ρυθμίζει την κληρονομική διαδοχή του προσώπου, δηλαδή την τύχη της περιουσίας του ύστερα από το θάνατό του.
Το Αστικό Δίκαιο ρυθμίζει τις βιοτικές σχέσεις της ιδιωτικής ζωής και των ιδιωτικών συναλλαγών που διαμορφώνονται μέσα σε ένα κράτος ανάμεσα στους πολίτες του και έχει αποκτήσει μέσα από τη μακραίωνη άσκησή του την ίδια ιδιαίτερη και σημαντική σημασία που οι άνθρωποι αποδίδουν σ’ αυτές τις σχέσεις και συναλλαγές.
Στη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας λειτουργεί Τομέας Αστικού Δικαίου, οι λειτουργοί του οποίου χειρίζονται, κατά κύριο λόγο, τις αστικές δικαστικές υποθέσεις στις οποίες η Δημοκρατία είναι διάδικος, ενώ συμβουλεύουν με γνωματεύσεις τις διάφορες κρατικές υπηρεσίες αναφορικά με τη διαχείριση των σχέσεων ή διαφορών τους με ιδιώτες.
Δεδομένου ότι αξιώσεις από και εναντίον οποιασδήποτε κρατικής υπηρεσίας εγείρονται από και εναντίον του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας (άρθρο 57 της περί Δικαστηρίων νομοθεσίας) και δεδομένου ότι οι αστικές σχέσεις και διαφορές της Πολιτείας εντάσσονται στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου, η Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας καλείται να χειριστεί, σε πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο επίπεδο, ένα μεγάλο αριθμό αστικών υποθέσεων ετησίως, που περιλαμβάνουν αγωγές, γενικές και ειδικές αιτήσεις, παραπομπές, διαιτησίες, κ.ά.
Νοουμένου ότι ικανοποιούνται συγκεκριμένες βασικές προϋποθέσεις, μεγάλος αριθμός αστικών υποθέσεων διευθετούνται εξώδικα, με γνώμονα τη θεμελιακή αρχή ότι η Πολιτεία οφείλει να ανταποκρίνεται σε κάθε δίκαιο αίτημα και κάθε τεκμηριωμένη αξίωση των πολιτών της, υποβάλλοντας τους στην ελάχιστη δυνατή ταλαιπωρία.
Στον Τομέα Αστικού Δικαίου της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας άρχισε να αναπτύσσεται προβληματισμός αναφορικά με την υιοθέτηση πρωτοβουλιών για πρακτική επισήμανση της «Ευρωπαϊκής Ημέρας Αστικού Δικαίου», στις 25 Οκτώβρη κάθε χρόνου. Όπως είναι γνωστό, η εν λόγω «Ημέρα» έχει κηρυχθεί ως τέτοια με κοινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Συμβουλίου της Ευρώπης, το 2003, με σκοπό «να υπηρετήσει ως υπόμνηση του ότι η δικαιοσύνη είναι πρώτα και πάνω απ’ όλα υπηρεσία προς τους πολίτες, η οποία τους βοηθά να διευθετούν τις ιδιωτικές τους διαφορές και να διεκδικούν τα δικαιώματά τους».
|