Τομέας Συντονισμού Συνταγματικών Θεμάτων και Νομοτεχνικού Ελέγχου

Τομέας Συντονισμού Συνταγματικών Θεμάτων και Νομοτεχνικού Ελέγχου

Ο Τομέας Συντονισμού Συνταγματικών Θεμάτων και Νομοτεχνικού Ελέγχου είναι επιφορτισμένος με το νομοτεχνικό έλεγχο όλων των προσχεδίων Νομοσχεδίων, περιλαμβανομένων και Κυρωτικών Νομοσχεδίων Διεθνών Συμβάσεων, των Διμερών Διεθνών Συμφωνιών (σε συνεργασία με τον Τομέα Διεθνούς Δικαίου) και των Κανονιστικών Διοικητικών Πράξεων, όπως Κανονισμών, Διαταγμάτων και Γνωστοποιήσεων, που υποβάλλονται για το σκοπό αυτό στη Νομική Υπηρεσία από όλα τα Υπουργεία, πριν από την υποβολή τους στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση και, ακολούθως, αν πρόκειται για Νομοσχέδια, στη Βουλή των Αντιπροσώπων για τη ψήφισή τους σε Νόμους.
Μέσα στα πιο πάνω πλαίσια, ο Τομέας, μεταξύ άλλων, γνωμοδοτεί για τη συνταγματικότητα πολυμερών διεθνών συμβάσεων, τις οποίες πρόκειται να υπογράψει ή στις οποίες πρόκειται να προσχωρήσει η Κυπριακή Δημοκρατία και, για το σκοπό αυτό, ο Τομέας συντάσσει ο ίδιος ή ελέγχει νομοτεχνικά τα αναγκαία προσχέδια Κυρωτικών Νόμων που του υποβάλλονται για έλεγχο.

Περαιτέρω, στον εν λόγω Τομέα, ετοιμάζονται όλες οι Αιτιολογικές Εκθέσεις που συνοδεύουν τα Νομοσχέδια ή τα Κυρωτικά Νομοσχέδια, οι οποίες, ακολούθως, υποβάλλονται για έγκριση και υπογράφονται από το Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας.
Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μετά από οδηγίες του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, ο περί ου ο λόγος Τομέας καλείται να ετοιμάσει και προσχέδια Νομοσχεδίων εξ υπαρχής, σε συνεργασία, βέβαια, με τις αρμόδιες Κυβερνητικές Υπηρεσίες.
Η νομοπαρασκευαστική εργασία και ο νομοτεχνικός έλεγχος αποτελούν εργασίες πολύ λεπτής φύσης και χρονοβόρες, που απαιτούν, μεταξύ άλλων, εξειδίκευση, πείρα, γνώση του Συντάγματος, της ισχύουσας νομοθεσίας και των βασικών αρχών του ευρωπαϊκού κεκτημένου, καθώς και συνεχή ενημέρωση αναφορικά με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, του Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Ανωτάτου Δικαστηρίου Κύπρου, έρευνα, παρατηρητικότητα και υπομονή και, βεβαίως άριστη γνώση της ελληνικής γλώσσας και, από τις ξένες γλώσσες, τουλάχιστον της αγγλικής γλώσσας.

Κατά τη νομοπαρασκευαστική εργασία και το νομοτεχνικό έλεγχο, καταβάλλεται προσπάθεια να τηρούνται οι αρχές της καλής νομοθέτησης, μέσα στα πλαίσια της Στρατηγικής της Λισσαβόνας για τη Μεταρρύθμιση και Βελτίωση του Ρυθμιστικού Πλαισίου των Κρατών – Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για το σκοπό αυτό, ο Τομέας συνεργάσθηκε με το Υπουργείο Οικονομικών στην ετοιμασία Ερωτηματολογίου (δείτε Κεφάλαιο για τις Αρχές Καλής Νομοθέτησης) που πρέπει να συμπληρώνεται από όλα τα Υπουργεία και να συνοδεύει κάθε προσχέδιο νομοσχεδίου ή κανονιστικής διοικητικής πράξης που υποβάλλεται στον Τομέα για νομοτεχνικό έλεγχο, έτσι ώστε να τηρούνται οι αρχές καλής νομοθέτησης, όπως, παραδείγματος χάριν -
i. η συνταγματικότητα της προτεινόμενης νομοθεσίας και, αν πρόκειται για κανονιστική διοικητική πράξη, η συμμόρφωσή της με την αρχή “ultra vires”,
ii. η αναγκαιότητα, η καταλληλότητα και η ανταπόκριση της προτεινόμενης νομοθεσίας στην αρχή της αναλογικότητας για την επίτευξη των επιδιωκόμενων σκοπών, με συνεκτίμηση των επιπτώσεών της,
iii. η απλότητα και η σαφήνεια του περιεχομένου της,
iv. η συμβατότητά της με το δίκαιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το διεθνές δίκαιο,
v. η αποτελεσματικότητα, η αποδοτικότητα και η αποφυγή περιττών οικονομικών δαπανών κατά την εφαρμογή της,
vi. η διαφάνεια κατά την κατάρτισή της, και
vii. ο προσδιορισμός των αρμόδιων αρχών εφαρμογής της.

Η τήρηση των αρχών καλής νομοθέτησης επιτυγχάνεται ιδίως με –
i. τον προσδιορισμό του προβλήματος, εξαιτίας του οποίου επιδιώκεται η προτεινόμενη νομοθεσία,
ii. την εκτίμηση περί της ανεπάρκειας των ισχυουσών νομοθεσιών για την αντιμετώπιση του εν λόγω προβλήματος,
iii. την εξέταση και τη στάθμιση εναλλακτικών επιλογών για την επίτευξη των επιδιωκόμενων σκοπών της προτεινόμενης νομοθεσίας,
iv. την αξιολόγηση των επιπτώσεων της προτεινόμενης νομοθεσίας,
v. την κατά το δυνατόν ευρύτερη κοινωνική συμμετοχή και συναίνεση κατά τη σύνταξη του σχετικού προσχεδίου,
vi. την εκτίμηση και αξιολόγηση των επιπτώσεων της προτεινόμενης νομοθεσίας ανάλογα με το φύλο.

Ο Τομέας είναι, επίσης, αρμόδιος σε συνεργασία με τους υπόλοιπους Τομείς της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας για την ετοιμασία των προσχεδίων αναπομπής Νόμων ή Αποφάσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, δυνάμει των Άρθρων 52 και 51 του Συντάγματος. Σε ό,τι αφορά στο δικαίωμα του Προέδρου για αναφορά Νόμων στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο δυνάμει των Άρθρων 52, 140, 141 και 138 του Συντάγματος, ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας τον συμβουλεύει για την αναγκαιότητα αναφοράς και χειρίζεται την υπόθεση ενώπιον του Ανώτατου Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Στη συνέχεια και στο πλαίσιο της συζήτησης των πιο πάνω, λειτουργοί της Νομικής Υπηρεσίας πολύ συχνά παρευρίσκονται σε Κοινοβουλευτικές Επιτροπές και παρέχουν επεξηγήσεις επί νομικών ζητημάτων που αφορούν τα υπό συζήτηση νομοσχέδια. Επίσης, με απόφαση των επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας και στο πλαίσιο σύσφιξης των σχέσεων με τη Βουλή των Αντιπροσώπων, ίδια πρακτική ακολουθείται και με τις προτάσεις νόμου ιδιαίτερα σε σχέση με ζητήματα που αφορούν θέματα συνταγματικότητας.

Ο Τομέας έχει πρόσφατα, επίσης, αναλάβει, και τον συντονισμό του χειρισμού συνταγματικών θεμάτων που ανακύπτουν είτε στο στάδιο της νομοπαρασκευαστικής διαδικασίας είτε στο πλαίσιο υποθέσεων ενώπιον δικαστηρίων είτε άλλως πώς.

Του Τομέα Συντονισμού Συνταγματικών Θεμάτων και Νομοτεχνικού Ελέγχου, προΐσταται η Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, Δρ Δέσποινα Κυπριανού.